- View
Een inwoner brengt een idee in, een medewerker geeft advies en het college voert een raadsbesluit uit. Alle drie hebben met de gemeente te maken, maar ze vervullen niet dezelfde rol. Wie bedoelen we dan als we zeggen: ‘de gemeente’?
In deze les leer je de gemeente herkennen als bestuur, organisatie, dienstverlener en lokale partner. Je ontdekt hoe inwoners bijdragen, wat het college van burgemeester en wethouders doet en waarom de ambtelijke organisatie en de griffie verschillende vormen van ondersteuning bieden. Zo kun je gemeentelijke rollen uit elkaar houden zonder de samenhang te verliezen.
Eén gemeente, verschillende rollen
De raad stelt kaders, het college bestuurt dagelijks en medewerkers adviseren, voeren uit en leveren diensten. Tegelijk geven inwoners, ondernemers en partners signalen en doen zij mee. De gemeente is dus niet alleen een bestuur of alleen een organisatie: zij is tegelijk bestuur, organisatie, dienstverlener en lokale partner.
De bron brengt deze samenhang in drie onderdelen in beeld:
| Onderdeel | Wie en wat horen daarbij? |
|---|---|
| Bestuur | De raad stelt kaders. Het college bestuurt dagelijks. |
| Organisatie | Medewerkers adviseren, voeren uit en leveren diensten. |
| Samenleving | Inwoners, ondernemers en partners geven signalen en doen mee. |
Dienstverlening is daarmee geen losstaand onderdeel naast de organisatie: diensten leveren behoort tot het werk van medewerkers. Ook de rol als lokale partner staat niet los van de samenleving. Inwoners, ondernemers en partners brengen signalen in en doen mee.

Inwoners kiezen én brengen iets in
Inwoners kiezen de gemeenteraad. Hun rol beperkt zich echter niet tot die keuze: zij brengen ook belangen, ideeën en ervaringen in. Daarmee zijn inwoners zowel kiezers als deelnemers aan het lokale leven waarop het gemeentelijk handelen betrekking heeft.
Die verschillende bijdragen moet je naast elkaar blijven zien. Een belang, een idee en een ervaring zijn alle drie vormen van inbreng die de bron expliciet noemt. Wie inwoners uitsluitend als kiezers ziet, mist dus een belangrijk deel van hun rol.
De samenleving omvat bovendien meer dan inwoners alleen. Ook ondernemers en partners geven signalen en doen mee. Dat is de kant van de gemeente als lokale partner: de gemeente staat in verbinding met mensen en partijen in de samenleving.
Dagelijks bestuur en ambtelijke uitvoering
Het college van burgemeester en wethouders, kortweg het college van B&W, bestuurt de gemeente dagelijks en voert raadsbesluiten uit. De raad en het college zijn dus niet hetzelfde: de raad stelt kaders, terwijl het college het dagelijks bestuur verzorgt.
De ambtelijke organisatie ondersteunt het college en voert beleid en diensten uit. Medewerkers adviseren daarnaast. Hun rol omvat daarmee zowel het leveren van advies als het daadwerkelijk uitvoeren en verlenen van diensten.
| Rol | Verantwoordelijkheid volgens de bron |
|---|---|
| Gemeenteraad | Stelt kaders. |
| College van B&W | Bestuurt dagelijks en voert raadsbesluiten uit. |
| Ambtelijke organisatie | Ondersteunt het college; medewerkers adviseren, voeren beleid uit en leveren diensten. |
Een concreet onderscheid uit de bron helpt om deze rollen te herkennen: een raadsbesluit uitvoeren hoort bij de verantwoordelijkheid van het college; het college ondersteunen en beleid en diensten uitvoeren hoort bij de ambtelijke organisatie. Beide hebben met uitvoering te maken, maar vanuit een verschillende rol.
De griffie heeft een eigen ondersteunende positie
Naast de ambtelijke organisatie noemt de bron de griffie. De griffie biedt onafhankelijke ondersteuning aan de gemeenteraad. Het belangrijkste onderscheid is dus niet dat de ene wel en de andere niet ondersteunt, maar wie zij ondersteunen en vanuit welke positie.
| Ondersteunende rol | Voor wie? | Kenmerk |
|---|---|---|
| Griffie | Gemeenteraad | Onafhankelijke ondersteuning. |
| Ambtelijke organisatie | College | Ondersteunt het college en voert beleid en diensten uit. |
Dit onderscheid voorkomt dat alle gemeentelijke ondersteuning op één hoop belandt. Ondersteuning van de raad door de griffie is iets anders dan ondersteuning van het college door de ambtelijke organisatie.
De rolverdeling in eigen woorden
De gemeente krijgt vorm door verschillende bijdragen: inwoners kiezen de raad en brengen belangen, ideeën en ervaringen in; de raad stelt kaders; het college bestuurt dagelijks en voert raadsbesluiten uit. De ambtelijke organisatie adviseert, ondersteunt het college en levert uitvoering en diensten. De griffie ondersteunt de raad onafhankelijk. Ondernemers en partners maken, samen met inwoners, deel uit van de samenleving die signalen geeft en meedoet.
Herken wie welke bijdrage levert
1. Koppel de bijdrage aan de rol
Noteer bij iedere omschrijving de bijbehorende rol. Licht je keuze toe met woorden uit de les.
-
Kiezen de gemeenteraad en brengen belangen, ideeën en ervaringen in.
-
Bestuurt dagelijks en voert raadsbesluiten uit.
-
Biedt onafhankelijke ondersteuning aan de gemeenteraad.
-
Ondersteunt het college en voert beleid en diensten uit.
-
Stelt kaders.
2. Onderzoek twee verwarringen
Leg uit wat er onvolledig of onjuist is aan deze uitspraken. Formuleer daarna een betere versie.
-
‘Inwoners hebben alleen een rol wanneer zij de gemeenteraad kiezen.’
-
‘De griffie en de ambtelijke organisatie ondersteunen allebei hetzelfde bestuur op dezelfde manier.’
3. Maak de verbinding met de samenleving zichtbaar
Maak een schema met de onderdelen bestuur, organisatie en samenleving. Plaats de raad, het college, medewerkers, inwoners, ondernemers en partners op de passende plek. Voeg bij elk onderdeel de bijdrage toe die de bron noemt. Leg vervolgens uit waar in jouw schema de gemeente als dienstverlener en als lokale partner zichtbaar wordt.